Demir Eksikliği Saç Döker mi?
Vitiligo Nedir, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Hastalık her yaşta ve her cilt renginde görülebilir. Genellikle fiziksel ağrıya yol açmaz ancak özellikle yüz ve eller gibi görünür bölgelerde bulunduğunda yaşam kalitesini ve psikolojik durumu etkileyebilir. Tedaviyle bazı bölgelerde renk dönüşü sağlanabilir ve hastalığın ilerlemesi sınırlandırılabilir. Bununla birlikte tedaviye verilen yanıt kişiden kişiye ve etkilenen bölgeye göre değişir.
Vitiligo Nedir?
Vitiligoda melanin pigmentini üreten melanosit hücreleri belirli cilt bölgelerinde azalır veya kaybolur. Bunun sonucunda cildin doğal rengi açılır ve beyaz lekeler ortaya çıkar.
Hastalığın gelişiminde bağışıklık sisteminin melanositlere karşı uygunsuz tepki vermesinin önemli rol oynadığı düşünülür. Genetik yatkınlık, hücresel oksidatif stres ve çevresel etkenler de sürece katkıda bulunabilir.
Vitiligoda genellikle yalnızca renk değişikliği görülür. Cilt yüzeyinde pullanma, kabuklanma veya doku kaybı beklenmez. Belirgin kaşıntı, kızarıklık ya da kepeklenme bulunması başka cilt hastalıklarının da değerlendirilmesini gerektirebilir.
Vitiligo Neden Olur?
Vitiligonun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı bir süreç sonucunda ortaya çıktığı düşünülür.
Vitiligoyla ilişkili olabilecek durumlar şunlardır:
- Ailede vitiligo öyküsü bulunması
- Otoimmün hastalıklara yatkınlık
- Melanositlerde hücresel stres oluşması
- Şiddetli güneş yanığı
- Tekrarlayan cilt sürtünmesi veya yaralanması
- Bazı kimyasal maddelerle yoğun temas
- Önemli fiziksel veya duygusal stres dönemleri
Stresin tek başına vitiligoya neden olduğu söylenemez. Bazı kişiler hastalığın başlamasını veya ilerlemesini stresli bir dönemle ilişkilendirebilir ancak bu durum herkeste görülmez.
Vitiligo, anne veya babadan çocuğa doğrudan geçen basit bir kalıtsal hastalık değildir. Ailede vitiligo bulunması riski artırabilir fakat kişinin çocuklarında hastalığın mutlaka gelişeceği anlamına gelmez.
Vitiligo Belirtileri Nelerdir?
Vitiligonun temel belirtisi pigment kaybına bağlı beyaz lekelerin oluşmasıdır. Lekelerin biçimi, büyüklüğü ve vücuttaki dağılımı kişiden kişiye değişebilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Keskin veya kısmen belirsiz sınırlı süt beyazı lekeler
- Eller, yüz, göz ve ağız çevresinde renk kaybı
- Dirsek, diz ve ayak bileği gibi sürtünmeye açık alanlarda lekeler
- Koltuk altı ve kasık bölgesinde beyazlaşma
- Saç, kaş, kirpik veya sakalda bölgesel beyazlama
- Dudak ya da ağız içi gibi mukoza alanlarında renk kaybı
- Tırnak çevresi ile el ve ayak parmaklarında beyaz lekeler
Lekeler çoğunlukla ağrıya neden olmaz. Bazı kişilerde uzun süre değişmeden kalabilirken bazı kişilerde genişleyebilir veya yeni alanlara yayılabilir. Hastalığın nasıl ilerleyeceğini başlangıçta kesin olarak tahmin etmek mümkün değildir.
Ciltteki Her Beyaz Leke Vitiligo mudur?
Hayır. Ciltte renk açılmasına yol açan birçok farklı durum bulunur. Mantar enfeksiyonları, egzama sonrasında kalan açık renkli alanlar, pityriasis alba, kimyasal temaslar ve bazı doğumsal renk farklılıkları vitiligoyla karıştırılabilir.
Vitiligo lekelerinde genellikle belirgin pigment kaybı vardır ve cilt yüzeyinde kepeklenme görülmez. Mantar enfeksiyonlarında ise ince pullanma veya kaşıntı eşlik edebilir. Ancak yalnızca lekenin rengine ve görünümüne bakılarak kesin ayrım yapılamaz.
Yeni başlayan, genişleyen veya sayısı artan beyaz lekeler dermatoloji hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Vitiligo Çeşitleri Nelerdir?
Vitiligo, lekelerin dağılımına ve hastalığın seyrine göre farklı türlere ayrılır.
Segmental olmayan vitiligo
En sık görülen türdür. Lekeler çoğunlukla vücudun iki tarafında benzer bölgelerde ortaya çıkar. Eller, yüz, dirsekler, dizler ve göz ya da ağız gibi vücut açıklıklarının çevresi sık etkilenir.
Hastalık dönem dönem ilerleyebilir ve ardından bir süre sabit kalabilir. Seyri her kişide aynı değildir.
Segmental vitiligo
Genellikle vücudun tek tarafında ve belirli bir alanda görülür. Çocukluk veya gençlik döneminde başlayabilir. İlk dönemde daha hızlı ilerleyip sonrasında uzun süre sabit kalma eğilimi gösterebilir.
Lezyonların üzerindeki kıllarda erken beyazlama daha sık görülebilir. Kıl köklerindeki pigment hücrelerinin de etkilenmesi bazı tedavilere alınan yanıtı azaltabilir.
Lokal ve yaygın vitiligo
Birkaç küçük bölgeyle sınırlı hastalık lokal vitiligo olarak tanımlanabilir. Lekeler vücudun daha geniş bir bölümüne yayıldığında yaygın vitiligodan söz edilir.
Nadiren pigment kaybı vücudun çok büyük bir kısmını kaplayabilir. Tedavi planı lekelerin yaygınlığına, yerleşimine ve hastalığın aktif olup olmadığına göre oluşturulur.
Vitiligo Tanısı Nasıl Konur?
Vitiligo tanısı çoğunlukla dermatoloji muayenesiyle konur. Hekim lekelerin ne zaman başladığını, yayılma hızını, aile öyküsünü ve eşlik eden sağlık sorunlarını sorgular.
Muayenede şu yöntemlerden yararlanılabilir:
- Cildin doğal ışık altında incelenmesi
- Wood lambası muayenesi
- Dermatoskopik değerlendirme
- Değişimi izlemek amacıyla klinik fotoğraflama
- Gerekli durumlarda deri biyopsisi
Wood lambası, özellikle açık tenli kişilerde pigment kaybının sınırlarını daha görünür hâle getirebilir. Vitiligo alanları bu ışık altında belirgin açık beyaz renkte izlenebilir. Bu inceleme tanıyı destekler ancak her durumda tek başına yeterli değildir.
Deri biyopsisine çoğu hastada ihtiyaç duyulmaz. Tanının belirsiz olduğu veya başka bir cilt hastalığından şüphelenildiği durumlarda uygulanabilir.
Vitiligo Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi; hastanın yaşına, vitiligonun türüne, lekelerin yerine ve yaygınlığına, hastalığın ilerleme hızına, kıllardaki renk kaybına ve daha önce uygulanan yöntemlere göre planlanır.
Tedavinin temel amaçları şunlardır:
- Yeni lekelerin oluşmasını sınırlandırmak
- Mevcut lekelerin büyümesini yavaşlatmak
- Uygun bölgelerde pigment dönüşünü desteklemek
- Güneş yanığını önlemek
- Hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkisini azaltmak
Yüz ve boyun bölgesindeki lekeler çoğunlukla tedaviye daha iyi yanıt verir. El ve ayak parmakları, dudak çevresi ve üzerinde beyaz kıllar bulunan alanlarda renk dönüşümü daha zor olabilir. Hiçbir tedavi yöntemi herkeste aynı sonucu sağlamaz.
Vitiligoda Güneşten Korunmak Neden Önemlidir?
Vitiligo alanlarında melanin azaldığı için cilt güneş yanığına karşı daha savunmasızdır. Çevredeki sağlıklı deri bronzlaştığında beyaz lekelerle arasındaki renk farkı da belirginleşebilir.
Güneşten korunmak için:
- Geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanılabilir.
- Koruyucu yeterli miktarda sürülüp gerektiğinde yenilenebilir.
- Güneşin yoğun olduğu saatlerde gölgede kalınabilir.
- Şapka ve koruyucu giysiler tercih edilebilir.
- Solaryumdan uzak durulabilir.
Güneş koruyucu tek başına tam koruma sağlamaz. Gölge ve giysi gibi fiziksel önlemlerle birlikte kullanılmalıdır.
Vitiligo İç Organlara Zarar Verir mi?
Vitiligo doğrudan iç organlarda hasar veya işlev kaybı oluşturmaz. Bulaşıcı değildir ve temas yoluyla başka kişilere geçmez.
Bununla birlikte bazı kişilerde otoimmün tiroit hastalıkları, tip 1 diyabet veya başka otoimmün durumlarla birlikte görülebilir. Bu hastalıkların her vitiligo hastasında gelişeceği anlamına gelmez. Ek test ve takip ihtiyacı kişinin belirtilerine ve risklerine göre belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vitiligo bulaşıcı mıdır?
Hayır. Vitiligo bakteri, virüs veya mantardan kaynaklanan bir enfeksiyon değildir. Temas, ortak eşya kullanımı, solunum veya cinsel ilişki yoluyla bulaşmaz.
Vitiligo tamamen geçer mi?
Vitiligo kronik seyirli bir hastalıktır. Tedaviyle bazı bölgelerde pigment dönüşü sağlanabilir ve ilerleme kontrol altına alınabilir. Ancak bütün lekelerin tamamen kapanacağı veya yeniden leke oluşmayacağı garanti edilemez.
Vitiligo lekeleri kendiliğinden renklenebilir mi?
Bazı kişilerde kendiliğinden kısmi renk dönüşü görülebilir. Bunun ne zaman ve hangi bölgede gerçekleşeceğini önceden tahmin etmek mümkün değildir.
Vitiligo tedavisi ne kadar sürede etkisini gösterir?
Pigment hücrelerinin yeniden renk üretmesi yavaş ilerleyen bir süreçtir. İlk değişikliklerin görülmesi birkaç ayı bulabilir. Tedavinin sürdürülüp sürdürülmeyeceği kullanılan yönteme ve alınan yanıta göre belirlenir.
Yüzdeki vitiligo tedaviye daha iyi yanıt verir mi?
Yüz ve boyun bölgesi çoğunlukla tedaviye daha iyi yanıt verir. El ve ayak parmakları, dudak çevresi ve beyaz kılların bulunduğu alanlarda renk dönüşümü daha sınırlı olabilir.
Stres vitiligoyu artırır mı?
Stres tek başına vitiligonun kesin nedeni değildir. Bazı kişilerde hastalığın başlangıcı veya ilerlemesi stresli dönemlerle aynı zamana denk gelebilir. Stres yönetimi genel yaşam kalitesini destekleyebilir.
Vitiligolu bölgedeki kılların beyazlaması ne anlama gelir?
Bu durum kıl köklerindeki pigment hücrelerinin de etkilendiğini gösterebilir. Beyaz kılların bulunduğu bölgelerde bazı tedavilere verilen yanıt daha sınırlı olabilir.
Vitiligo kansere dönüşür mü?
Vitiligo kanser değildir ve doğrudan cilt kanserine dönüşmez. Pigment kaybı bulunan alanların güneş yanığından korunması yine de önemlidir.
Her vitiligo hastasına tiroit testi yapılır mı?
Her hastaya aynı testlerin uygulanması gerekmez. Tiroit hastalığını düşündüren belirtiler, aile öyküsü veya başka riskler varsa hekim uygun kan testlerini isteyebilir.
Vitiligo tedavisinde bitkisel ürünler kullanılabilir mi?
Bitkisel ürünlerin güvenli ve etkili olduğu varsayılmamalıdır. Bazı ürünler ciltte tahrişe, güneş hassasiyetine, ilaç etkileşimlerine veya karaciğer sorunlarına neden olabilir. Hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Fiyat Bilgilendirmesi
Yürürlükte olan T.C. Sağlık Bakanlığı mevzuatları ve yasal reklam sınırlandırmaları uyarınca, internet sitelerinde veya sosyal medyada Vitiligo Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisine yönelik uygulamaların fiyatları, seans ücretleri, tedavi maliyetleri, kampanya paketleri ya da indirim oranları gibi ticari bilgi paylaşılması yasal olarak uygun değildir.
Yasal Uyarı
Bu makale, yalnızca bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Sağlık durumunuzla ilgili kesin tanı, tedavi veya kişisel öneriler için mutlaka bir sağlık meslek mensubuna başvurmanız gerekmektedir.
İletişim
Klinik dermatoloji ve kozmetik dermatoloji hakkında tüm merak edilenler için bize ulaşabilirsiniz.