Demir Eksikliği Saç Döker mi?
Malign Melanom Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Malign melanom, cilde rengini veren melanosit hücrelerinden gelişen ciddi bir cilt kanseri türüdür. Hastalık erken evrede yalnızca deride sınırlı olabilir; ilerlediğinde lenf düğümlerine ve diğer organlara yayılabilir. Bu nedenle yeni ortaya çıkan veya zaman içinde değişen cilt lezyonlarının gecikmeden değerlendirilmesi önemlidir.
Malign Melanom Nedir?
Melanom, melanin pigmentini üreten melanosit hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar. “Melanom” terimi kötü huylu bir tümörü ifade ettiği için tıbbi kullanımda çoğunlukla tek başına kullanılır.
Hastalık başlangıçta derinin üst tabakasında sınırlı kalabilir. Kanser hücreleri derin dokulara ilerledikçe lenf ve kan damarlarına ulaşma ihtimali artar. Bu durum hastalığın lenf düğümlerine veya başka organlara yayılmasına yol açabilir.
Melanomların önemli bir bölümü daha önce ben bulunmayan deride yeni bir lezyon olarak gelişir. Bazıları ise önceden var olan bir ben üzerinde ortaya çıkabilir. Bu nedenle hem mevcut benlerin hem de yeni oluşan lekelerin takip edilmesi gerekir.
Melanom Neden Olur?
Melanom, melanosit hücrelerinin genetik yapısında kontrolsüz çoğalmaya neden olan değişikliklerin birikmesiyle gelişir. Bu değişikliklerin tamamı tek bir nedene bağlanamaz.
Ultraviyole ışınları önlenebilir risk faktörlerinin başında gelir. Özellikle aralıklı ancak yoğun güneş maruziyeti ve su toplayacak kadar şiddetli güneş yanıkları riski artırabilir. Solaryum cihazları da cilt hücrelerinde hasara yol açabilen ultraviyole ışınları yayar.
Bununla birlikte melanomların tamamı güneş ışığıyla ilişkili değildir. Avuç içi, ayak tabanı, tırnak yatağı, göz ve mukozalarda gelişen türlerde farklı biyolojik ve genetik etkenler rol oynayabilir.
Melanom Riskini Artıran Faktörler Nelerdir?
Bir risk faktörüne sahip olmak kişinin mutlaka melanom olacağı anlamına gelmez. Bilinen risk faktörü bulunmayan kişilerde de hastalık gelişebilir.
Riski artırabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Açık tenli olmak ve kolay güneş yanığı geçirmek
- Çocukluk veya gençlik döneminde şiddetli güneş yanıkları yaşamak
- Solaryum kullanmak
- Çok sayıda bene sahip olmak
- Atipik görünümlü benlerin bulunması
- Daha önce melanom veya başka bir cilt kanseri geçirmek
- Birinci derece akrabalarda melanom öyküsü bulunması
- Bağışıklık sistemini baskılayan hastalık veya ilaçların bulunması
- Bazı kalıtsal gen değişikliklerini taşımak
- İleri yaş
Koyu tenli kişilerde melanom daha seyrek görülse de risk tamamen ortadan kalkmaz. Bu kişilerde hastalık özellikle ayak tabanı, avuç içi veya tırnak altında gelişebilir ve daha geç fark edilebilir.
Melanom Belirtileri Nelerdir?
Melanomun en önemli işaretlerinden biri ciltte yeni oluşan veya zaman içinde değişen bir lezyondur. Her melanom aynı görünmediği için tek bir belirti üzerinden tanı konulamaz.
Dikkat edilmesi gereken değişiklikler şunlardır:
- Diğer benlerden farklı görünen yeni bir leke veya kabarıklık
- Var olan bir benin şeklinde, renginde ya da büyüklüğünde değişiklik
- Düzensiz veya belirsiz sınırlar
- Aynı lezyonda birden fazla renk tonunun bulunması
- Hızlı büyüme veya kabarma
- Nedensiz kanama ve kabuklanma
- İyileşmeyen yara görünümü
- Yeni başlayan kaşıntı, ağrı veya hassasiyet
- Tırnak altında darbeyle açıklanamayan koyu çizgi
- Tırnak çevresindeki deriye yayılan renk değişikliği
Kaşıntı, kanama veya kabuklanma tek başına melanom anlamına gelmez. Tahriş ve iyi huylu cilt hastalıkları da benzer belirtiler oluşturabilir. Ancak açıklanamayan, tekrarlayan veya ilerleyen değişikliklerin muayene edilmesi gerekir.
Melanom Tanısı Nasıl Konur?
Tanı süreci ayrıntılı cilt muayenesiyle başlar. Dermatoloji hekimi gerekli gördüğünde yalnızca şüpheli alanı değil; tüm cildi, saçlı deriyi, tırnakları, avuç içlerini ve ayak tabanlarını da inceleyebilir.
Dermatoskopi, lezyonun çıplak gözle görülemeyen renk ve yapı özelliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur. Çok sayıda beni veya yüksek riski bulunan kişilerde dijital ben haritalama yöntemi kullanılabilir. Kaydedilen görüntüler daha sonraki kontrollerle karşılaştırılarak yeni oluşan veya değişen lezyonlar belirlenebilir.
Dermatoskopi ve dijital takip kesin tanı koymaz. Melanom şüphesi bulunduğunda tanı, alınan dokunun patoloji laboratuvarında incelenmesiyle kesinleşir.
Melanomun Evreleri Nelerdir?
Melanom genel olarak evre 0 ile evre 4 arasında sınıflandırılır:
- Evre 0: Melanom hücreleri derinin en üst tabakasında sınırlıdır.
- Evre 1 ve 2: Hastalık deridedir ve tümörün kalınlığı ile ülserasyon durumuna göre alt gruplara ayrılır.
- Evre 3: Bölgesel lenf düğümleri, yakın lenf yolları veya çevre dokular tutulmuştur.
- Evre 4: Hastalık uzak organlara yayılmıştır.
Evreleme sırasında bazı hastalarda ultrason, bilgisayarlı tomografi, PET-BT veya beyin MR’ı gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Her erken evre melanomda kapsamlı görüntüleme yapılması gerekmez.
Melanom Nasıl Tedavi Edilir?
Melanom tedavisi; hastalığın evresine, tümörün patolojik ve moleküler özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Süreçte dermatoloji, cerrahi, patoloji, tıbbi onkoloji ve gerektiğinde radyasyon onkolojisi birlikte çalışabilir.
Cerrahi tedavi
Erken evre melanomda temel tedavi cerrahidir. Tanı kesinleştikten sonra biyopsi alanı, tümör kalınlığına göre belirlenen sağlam deri sınırıyla birlikte yeniden çıkarılır. Bu işleme geniş lokal eksizyon denir.
Çıkarılacak doku sınırı her hastada aynı değildir. Cerrahi genişlik patoloji raporuna ve tümörün kalınlığına göre belirlenir.
İmmünoterapi
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı daha etkili çalışmasına yardımcı olan ilaçları kapsar. Tekrarlama riski yüksek, lenf düğümlerine yayılmış veya uzak organ tutulumu bulunan melanomlarda değerlendirilebilir.
Bu tedaviler bazı hastalarda etkili sonuçlar sağlayabilir ancak bağışıklık sisteminin sağlıklı organlara da tepki vermesine bağlı yan etkiler oluşturabilir. Cilt, bağırsak, akciğer, karaciğer ve hormon üreten bezler etkilenebileceğinden yakın takip gerekir.
Hedefe yönelik tedavi
Bazı melanom hücrelerinde BRAF başta olmak üzere tedavi seçimini etkileyen gen değişiklikleri bulunabilir. Uygun değişiklik saptandığında belirli hücresel yolları baskılayan hedefe yönelik ilaçlar kullanılabilir.
Bu tedaviler her melanom hastası için uygun değildir. Karar verilmeden önce tümör dokusunda gerekli moleküler incelemeler yapılır.
Radyoterapi ve bölgesel tedaviler
Radyoterapi melanomda her hastaya uygulanan temel bir tedavi değildir. Bazı lenf düğümü tutulumlarında, belirli metastazlarda veya hastalığa bağlı yakınmaları azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Sınırlı sayıdaki metastazlarda cerrahi veya başka bölgesel yöntemler de değerlendirilebilir. Tedavi planı hastalığın yayılımına ve daha önce uygulanan tedavilere göre kişiselleştirilir.
Melanomdan Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Melanomların tamamını önlemek mümkün değildir. Bununla birlikte ultraviyole maruziyetini azaltmak riski düşürmeye yardımcı olabilir.
Korunmak için şu önlemler alınabilir:
- Güneş ışınlarının yoğun olduğu saatlerde gölgede kalmak
- Koruyucu giysi, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanmak
- Açıkta kalan bölgelere geniş spektrumlu güneş koruyucu sürmek
- Koruyucuyu yüzme, terleme ve ürün talimatına göre yenilemek
- Güneş koruyucuyu tek korunma yöntemi olarak görmemek
- Çocukları güneş yanığından korumak
- Solaryum kullanmamak
- Yeni veya değişen cilt lezyonlarını takip etmek
Güneş koruyucu kullanmak, güneşte sınırsız süre kalmayı güvenli hâle getirmez. Koruyucu ürünler gölgelenme ve uygun giysilerle birlikte kullanılmalıdır.
Şüpheli Bir Ben Fark Edildiğinde Ne Yapılmalıdır?
Şüpheli lezyon evde kesilmemeli, yakılmamalı veya üzerine asitli ürünler sürülmemelidir. Lazer ya da koter gibi yöntemlerle yok edilmeden önce dermatolojik değerlendirme yapılmalıdır.
Lezyonun tarihli fotoğrafını çekmek değişimin takip edilmesine yardımcı olabilir ancak muayenenin yerini tutmaz. Hızla büyüyen, kendiliğinden kanayan, rengi veya şekli değişen ve iyileşmeyen lezyonlarda gecikmeden dermatoloji hekimine başvurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Melanom tamamen iyileşebilir mi?
Erken evrede ve deride sınırlıyken tedavi edilen melanomlarda uzun süreli hastalık kontrolü veya tam iyileşme mümkün olabilir. Sonuç; tümörün kalınlığına, ülserasyon durumuna, lenf düğümü tutulumuna ve hastalığın evresine göre değişir. Tedaviden sonra düzenli takip gerekir.
Melanom her zaman bir ben üzerinden mi gelişir?
Hayır. Melanomların önemli bir bölümü daha önce ben bulunmayan deride yeni bir lezyon olarak ortaya çıkar. Mevcut bir benin değişmesi kadar yeni ve farklı bir oluşumun belirmesi de önemlidir.
Normal bir ben melanoma dönüşebilir mi?
Bazı melanomlar önceden var olan bir ben üzerinde gelişebilir. Ancak sıradan benlerin büyük bölümü melanoma dönüşmez. Bu nedenle bütün benlerin koruyucu amaçla alınması gerekmez.
Biyopsi yaptırmak melanomu yayar mı?
Hayır. Uygun teknikle yapılan biyopsi melanomun yayılmasına neden olmaz. Kesin tanı ve tedavi planı için patolojik inceleme gereklidir.
Küçük bir lezyon melanom olabilir mi?
Evet. Melanom 6 milimetreden küçük olabilir. Bu nedenle büyüklük tek başına güvenli veya şüpheli ayrımı yapmak için yeterli değildir.
Kanamayan ve kaşınmayan bir ben melanom olabilir mi?
Evet. Erken melanom herhangi bir rahatsızlığa yol açmayabilir. Şekil, renk veya büyüklük değişiklikleri kaşıntı ve kanamadan önce ortaya çıkabilir.
Kaşınan veya kanayan her ben melanom mudur?
Hayır. Tahriş ve farklı cilt hastalıkları da kaşıntı veya kanamaya neden olabilir. Travma olmadan tekrarlayan kanama, kabuklanma veya iyileşmeyen yara bulunuyorsa muayene gerekir.
Solaryum melanom riskini artırır mı?
Solaryum cihazları cilt hücrelerinde hasara yol açabilen ultraviyole ışınları yayar. Bu nedenle güvenli bir bronzlaşma yöntemi olarak değerlendirilmez.
Melanom güneş görmeyen bölgelerde gelişebilir mi?
Evet. Ayak tabanı, avuç içi, tırnak yatağı, genital bölge, ağız içi ve göz gibi güneş görmeyen alanlarda da melanom gelişebilir.
Koyu tenli kişilerde melanom görülür mü?
Evet. Koyu ten melanom riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Özellikle ayak tabanı, avuç içi ve tırnak altındaki yeni veya değişen lezyonların değerlendirilmesi önemlidir.
Fiyat Bilgilendirmesi
Yürürlükte olan T.C. Sağlık Bakanlığı mevzuatları ve yasal reklam sınırlandırmaları uyarınca, internet sitelerinde veya sosyal medyada Malign Melanom Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisine yönelik uygulamaların fiyatları, seans ücretleri, ameliyat maliyetleri, kampanya paketleri ya da indirim oranları gibi ticari bilgi paylaşılması yasal olarak uygun değildir.
Yasal Uyarı
Bu makale, yalnızca bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Sağlık durumunuzla ilgili kesin tanı, tedavi veya kişisel öneriler için mutlaka bir sağlık meslek mensubuna başvurmanız gerekmektedir.
İletişim
Klinik dermatoloji ve kozmetik dermatoloji hakkında tüm merak edilenler için bize ulaşabilirsiniz.